USTKA MORZE WCZASY

Ustka...
pachnie wakacjami, słońcem, plażš i sosnowym lasem. Kojarzy się z odpoczynkiem, relaksem, urlopem po całorocznej pracy. Przyjeżdżasz tu by zregenerować siły, odprężyć umysł, spędzić kilka lub kilkanaœcie dni z dala od nerwowego , pędzšcego w zawrotnym tempie życia. Szukasz spokoju i ciszy? Czy potrzebujesz rozrywki? A może wakacje to dla Ciebie czas przygód i aktywnego wypoczynku? W Ustce każdy odnajdzie to, czego oczekiwał!

Zacznijmy od prezentacji miasta...

Ustka – to małe, nadmorskie kšpielisko na œrodkowym wybrzeżu o niepowtarzalnych warunkach krajobrazowych. Miasto położone u ujœcia rzeki Słupi, 150 km na zachód od stolicy województwa – Gdańska i 18 km na północ od stolicy powiatu – Słupska.
Wybierajšc Ustkę spoœród miast nad Bałtykiem wybieracie Państwo bezpoœredni kontakt z przyrodš i niezapomniane wrażenia gdyż Ustka... to morze w trafnym wyborze!

Zapraszamy Państwa na spacer po naszym uroczym i pełnym niespodzianek mieœcie. Ustka to nie Rzym, Biskupin czy Kraków lecz też ma swojš historię. Mało znanš, skomplikowanš lecz na pewno bardzo interesujšcš. Spacer proponujemy rozpoczšć od ...

DWORZEC Kolej żelazna dotarła do Ustki w 1878 roku. Szyny dowożono do Ustki morzem, a żwir na nasypy wybierano spod morskiej wydmy przy plaży zachodniej. Dworzec zbudowano w miejscu, gdzie przez wieki meandrowała Słupia; tuż przed budowš przekopano dla niej sztuczne koryto, którym płynie do dziœ. Pierwszy pocišg osobowy z Ustki do Słupska wyruszył 1 paŸdziernika 1878 roku. Jechał planowo 35 minut, czyli niewiele dłużej niż obecnie.
Obecny Budynek dworca to efekt gruntownej rozbudowy z 1911 roku.

KOŒCIÓŁ - PAMIĘĆ O TRAGEDIACH
Gdy w 1885 roku rozpoczynano jego budowę, niektórzy mieszkańcy Ustki protestowali przeciwko temu, że nowy koœciół ma stanšć za wsiš, na pustej wydmie.
Budowa trwała tylko trzy lata.. Wewnštrz wiele elementów przeniesionych ze starego usteckiego koœciółka, który stał w kapitańskim zaułku tuż przy porcie, m.in. ołtarzowy krucyfiks z XVII wieku oraz wielki krzyż z Chrystusem. Organy to jedno z nielicznych już dzieł znanej w Europie manufaktury V`lknerów.

POCZTA ...I DYLIŻANSY
Gmach usteckiej poczty ma 125 lat. Pamięta jeszcze czasy powozów pocztowych. Prawdopodobnie ma też niejednš tajemnicę.
Zbudował go w 1875 roku Franz Draheim, właœciciel firmy budowlanej, która póŸniej wzniosła m.in. ustecki koœciół.
Ruch pocztowy między Ustkš i Słupskiem przez pierwszy rok istnienia gmachu obsługiwały jeszcze dyliżansy, które od około 1840 roku przewoziły również pasażerów. Kursowały dwa razy w tygodniu, potem codziennie.. Na pokonanie dystansu Ustka – Słupsk dyliżans potrzebował prawie dwóch godzin . (ul. Marynarki Polskiej 47)

ZAUŁEK KAPITAŃSKI
Niewielki placyk w miejscu, gdzie ul. Marynarki Polskiej skręca do portu. Wokół zachowało się jeszcze kilka starych kamienic. Ich fundamenty sš dużo starsze; mogš mieć setki lat!
Od 1357 do 1889 roku stał tu œredniowieczny koœciółek pod wezwaniem Jana Chrzciciela i Œwiętego Mikołaja, patrona kupców i żeglarzy. Miał on doœć wysokš wieżę, która służyła żeglarzom jako punkt nawigacyjny. Wokół stały kamienice najznamienitszych mieszkańców Ustki - kapitanów statków. Stšd nazwa „Kapitański Zaułek”. Oficjalnie miejsce to nazywano Placem Koœcielnym.
Koœciółek rozebrano w 1889 roku. Mógł bowiem pomieœcić tylko 200 osób i stał się za ciasny. Doszło do sytuacji, że miejsca zajmowano godzinę przed nabożeństwem. Jego obrys do dziœ znaczš stare lipy, rosnšce na skwerze.

BAZA MORSKICH RATOWNIKÓW
Nadmorskie „czerwone szopy” były kiedyœ dla żeglarzy tym, czym dla zbłškanych wędrowców sš górskie schroniska. Służyły ratowaniu życia.
W zwišzku z wielkš liczbš katastrof, w 1867 roku zbudowano w Ustce stację ratowniczš. To właœnie ten budynek z czerwonej cegły, zwieńczony krzyżem maltańskim – godłem ratowniczym. Druga taka stacja stała także po przeciwnej stronie kanału portowego. W œrodku była stajnia dla koni, wielki wóz z łodziš wiosłowš dla 11 wioœlarzy i mniejszy z wyrzutniš rakiet. Gdy dostrzeżono statek w niebezpieczeństwie, uderzano w dzwon. Zbiegali się ratownicy, zaprzęgali konie do wozów (gdy do miejsca katastrofy trzeba było przejechać kilka kilometrów plażš) lub spuszczali łodzie do kanału portowego i wyruszali na ratunek.

USTECKIE SPICHLERZE
Zachowały się zarówno po wschodniej, jak i po zachodniej stronie portu. Wcišż jeszcze przypominajš, że w malowniczej epoce żaglowców i parowców Ustka była ważnym oœrodkiem międzynarodowego handlu; m.in. zbożem i spirytusem.
Pod koniec XIX wieku, słupscy i usteccy kupcy zastšpili stare spichlerze z muru pruskiego solidnymi budowlami z cegieł. Najstarsze sš trzy takie budowle po wschodniej stronie portu. Wewnštrz warto zwrócić uwagę na potężne drewniane belki, stanowišce element konstrukcji.
W tym samym czasie przy zachodnim nabrzeżu wzniesiono magazyny spirytusowe. Ustka od lat 80. XIX wieku służyła jako port wywozowy tego produktu pomorskich gorzelni. Tylko w 1887 roku statki różnych bander wywiozły z Ustki aż 5 milionów litrów spirytusu.

LATARNIA MORSKA
Jej œwiatło widać na morzu z odległoœci prawie 30 kilometrów. Ustecka latarnia morska wskazuje drogę marynarzom już od 108 lat. Według nie potwierdzonych przekazów, pierwszym usteckim morskim znakiem nawigacyjnym była wieża koœciółka pw. Œw. Mikołaja, który stał tuż przy porcie. Być może w nocy zapalano na niej pochodnie. Pierwsza latarnia z prawdziwego zdarzenia zabłysła w Ustce w 1871 roku. Aparaturę œwietlnš wcišgano wówczas na maszt stacji pilotów. W 1892 roku powstała istniejšca do dziœ budowla z czerwonej cegły z oœmiokštnš wieżš. Podczas wojny nie doznała żadnych uszkodzeń. Ma 21,5 metra wysokoœci.

PROMENADA NADMORSKA
Nadmorski park spacerowy powstał w 1875 roku. Wówczas posadzono tu pierwsze ozdobne drzewa. Wkrótce potem przy promenadzie powstały ekskluzywne pensjonaty i restauracje.
Damy w powłóczystych sukniach i dżentelmeni spacerowali przy muzyce kapeli zdrojowej. Atrakcjš były bale z udziałem umundurowanych galowo oficerów cesarskiej marynarki wojennej z okrętów ćwiczšcych co roku nieopodal Ustki.
Jednym z miłoœników spacerów wzdłuż usteckiej plaży wschodniej był ksišżę Otto von Bismarck. Stolik, przy którym zwykł jadać œniadania, stał na honorowym miejscu w jednej z restauracji na promenadzie aż do 1945 roku.

USTECKIE ŁAZIENKI
W Ustce już przed I wojnš œwiatowš leczono choroby dróg oddechowych, reumatyzm, choroby układu kršżenia, tarczycy, żołšdka i choroby nerwowe. Tym celom służył zakład przyrodoleczniczy, czyli łazienki, zbudowane w 1912 roku.
Gmach, który dziœ tworzy najstarszš częœć łazienkowego kompleksu, zaprojektował architekt Dunkel z Sopotu. Stylowy budynek stanšł w miejscu pierwszych usteckich łazienek parowych, pobudowanych w 1877 roku .
Nawowy budynek połšczony był specjalnym rurocišgiem ze stacjš pomp znajdujšcš się u nasady wschodniego mola. Stšd tłoczono do łazienek morskš wodę, gdzie następnie podgrzewano jš do kšpieli leczniczych. W latach 30. serwowano w Ustce także kšpiele w błocie borowinowym, węglowe, tlenowe, a także masaże ręczne, okłady i kompresy. Zakład funkcjonuje do dziœ.

UMIERAJĽCY WOJOWNIK
W Polsce tylko Ustka ma taki pomnik. Jego twórca, Józef Thorak, należy do najsłynniejszych rzeŸbiarzy XX wieku. Niestety zaprzedał się Hitlerowi. Pomnik przedstawia nagiego wojownika, który padł pod œmiertelnym ciosem, lecz ponadludzkim wysiłkiem podnosi jeszcze tarczę. Odlew waży 200 kg. Upamiętnia 76 ustczan poległych w I wojnie œwiatowej. Odsłonięto go 22.01.1922r. Na tarczy – pierwsze w dziejach wyobrażenie herbu. Herb symbolizuje 3 główne Ÿródła utrzymania mieszkańców ówczesnej Ustki: żeglugę, rybołówstwo oraz kšpielisko.

WILLA RED
Okazała willa pochodzšca z 1890 r. reprezentuje w całej okazałoœci styl wilhelmiański, który łšczy cechy gotyku z póŸnym renesansem francuskim. Jest to budynek jednopiętrowy, ale wysokie podpiwniczenie oraz wysokie mieszkalne poddasze czyniš z tej willi czterokondygnacyjny dostojny dom, szczególnie okazale prezentujšcy się od strony południowo – wschodniej. W przyległym ogrodzie znajduje się parterowy budynek dawnej stajni.
ul. Żeromskiego 1

STARA USTKA
gdzie można jeszcze odczuć klimat starej, portowej osady żeglarskiej? Nie na promenadzie, ani nawet w porcie, tylko tuż za nim, wœród maleńkich domków i wšskich uliczek starej Ustki. Biegnš one dokładnie tak, jak setki lat temu. Przed pół tysišcem lat były drogami gruntowymi między rybackimi chatami z pruskiego muru. Z czasem ustczanie w miejsce chat pobudowali kamieniczki, lecz kształt uliczek nie zmienił się.
Głównš była ul. Marynarki Polskiej z zakrętami wymuszonymi przez rozlewiska rzeki Słupi. Od wschodu granice osady wytyczała uliczka Kosynierów. Poza nimi rozcišgały się wiejskie nadrzeczne pastwiska, wydmy i lasy. Po zachodniej stronie portu były wówczas tylko magazyny i kilka gospodarstw rolnych.
Najstarsze, zachowane do dziœ budynki pochodzš z lat 30. XIX wieku.


KLIF – PRZEKRÓJ PRZEZ TYSIĽCLECIA
W klifie między Ustka i Orzechowem wyczytać można, że mniej więcej 10 tysięcy lat temu szemrały tu fale polodowcowego jeziora. Natknšć się można także na pnie drzew, które rosły w czasach pierwszych egipskich faraonów.

Klif to wysoki, urwisty brzeg, cišgle podmywany przez sztormy. To przekrój przez historię tego skrawka ziemi od czasów ostatniego lodowca, którego gruboœć mogła dochodzić do 2 km.
Zdaniem niektórych naukowców, morze w okolicach Ustki co kilkaset lat to cofa się, to zalewa przybrzeżne obszary, dokonujšc tzw. transgresji. Mniej więcej od 1880 znowu wdziera się w lšd. Szacuje się, że w tym czasie brzeg w okolicach Ustki cofnšł się o kilkanaœcie do kilkudziesięciu metrów! (Wybrzeże między Ustkš i Orzechowem).

WILLA USTECKICH CARRINGTONÓW
stylizowana na gotycki zamek willa przy ul. Westerplatte to jedyna pozostałoœć po bogatej rodzinie usteckich armatorów. Firma padła w latach 30., w czasach wielkiego kryzysu.
Willa ma już 100 lat. Zwraca na siebie uwagę stylizowana wieżyczkš, werandš i okazałym tarasem. Kiedyœ na posesji był jeszcze ogród z trzema fontannami, stajnia i malownicza altanka. Zbudował jš Fryderyk Wilhelm Koepke. W latach 20. Arnold Koepke był wicekonsulem Królestwa Szwecji w Ustce i właœcicielem kilku parowców oraz jednego żaglowca. Zmarł po krótkiej chorobie w 1931 roku. Zaraz po jego œmierci firma przeszła w ręce konkurencji.
Po upadku firmy podupadła także willa. Przez kilka lat po II wojnie œwiatowej mieœciła się w niej radziecka komendantura portu.

BUNKRY - SKAMIELINY ZIMNEJ WOJNY
las i wydmy przy plaży zachodniej naszpikowane sš wojskowymi fortyfikacjami. To żelbetonowe bunkry w kształcie grzybków dla karabinów maszynowych oraz ukrycia dla czołgów i armat. Œwietnie zamaskowane, tworzyły powišzany, krzyżowy system ognia. Budowano je na poczštku lat pięćdziesištych, w dobie zimnej wojny. Rozbudowę przerwano nagle w połowie lat 50. Bunkry i gotowe prefabrykaty do budowy kolejnych porosły krzaki.
Przy plaży zachodniej na wydmie koło portu wcišż straszš cztery potężne żelbetonowe działobitnie dla dział nadbrzeżnych i schrony połšczone podziemnym tunelem.

PORT
Pierwszy port, którego mola i pomosty były zbudowane z drewnianych skrzyń wypełnionych kamieniami, istniał w Ustce co najmniej od połowy XIV wieku. W czasie, gdy w Polsce panowali Łokietek i Kazimierz Wielki, kupcy ze Słupska postanowili zainwestować w Usteckš przystań, aby zarabiać na międzynarodowym handlu morskim.
Obecny wyglšd portu to efekt wielkiej inwestycji w latach 1899–1903. Przy zachodnim falochronie zachowały się jeszcze pozostałoœci starej „główki” z 1863 roku. Dzięki modernizacji, przed I wojnš œwiatowš Ustka stała się największym portem handlowym między Gdańskiem i Szczecinem.

III MOLO
Kršżš o nim legendy, że jest pozostałoœciš po bazie niemieckich okrętów podwodnych. Tymczasem to relikt z czasów gigantycznej inwestycji hitlerowskiej, która miała uczynić z Ustki drugš Gdynię.
Wielki falochron (1600 m dł.) miał osłonić szerokim łukiem port od zachodu. Między trzecim molem i obecnym portem miały powstać dwa wielkie baseny dla olbrzymich statków. Dzięki wielkiemu portowi w Ustce, czas podróży z Berlina do Królewca miał ulec skróceniu aż o 9 godzin.
Budowę rozpoczęto wiosnš 1938 roku, a przerwano 23.09.1939 r., zaraz po wybuchu II wojny œwiatowej. Niedokończone molo od 60 lat jest niszczone przez morze.